ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟ ΙΑΤΡΕΙΟ

parallax background

ΠΑΘΟΛΟΓΙA


Η ειδικότητα της Παθολογίας, Εσωτερική Παθολογία αν μεταφράσουμε σωστά τον παγκοσμίως χρησιμοποιούμενο όρο του Internal Medicine ή Innere Medizin, είναι η ειδικότητα της Ιατρικής που ασχολείται με τη διάγνωση, θεραπεία και πρόληψη πολυσυστηματικών νοσημάτων του ενήλικα. Η έννοια δημιουργήθηκε για πρώτη φορά τον 19ο αιώνα στη Γερμανία και σκοπό είχε τη άσκηση της κλινικής ιατρικής βασισμένης σε επιστημονικά στοιχεία της βασικής βιολογικής έρευνας και τη βοήθεια των βιοχημικών και παθοφυσιολογικών παραμέτρων σε κάθε περίπτωση. Η εξήγηση των διαφόρων συμπτωμάτων και συνδρόμων των ασθενών πλέον γινόταν με τη βοήθεια του εργαστηρίου θέτοντας τις βάσεις της παθοφυσιολογικής και παθολογοανατομίκης θεώρησης των νοσημάτων. Στη σύγχρονη άσκηση της Ιατρικής με την αποκαλούμενη Ιατρική βασισμένη σε ενδείξεις (Evidence Based Medicine) όλες οι ειδικότητες κάνουν αυτό ακριβώς που ξεκίνησε η Παθολογία, δηλαδή να προσεγγίζουν τον κάθε ασθενή και την κάθε νοσολογική οντότητα με τρόπο επιστημονικό, βασιζόμενο σε μελέτες, ενδείξεις ή αποδείξεις που διαθέτει η επιστημονική κοινότητα μέχρι σήμερα. Αν κανείς μπορέσει να εκπαιδευτεί σωστά στις επιστημονικές βάσεις της Ιατρικής, στη κλασική Κλινική άσκηση και εφαρμόσει αρκετά βασικές επιδεξιότητες της φυσικής εξέτασης και λήψης ιστορικού τότε προκύπτει αυτό που οι Αμερικάνοι χρησιμοποιούν για τους Παθολόγους Master Clinician.

περισσότερα

Η Παθολογία δεν ασχολείται αποκλειστικά με ένα όργανο ή οργανικό σύστημα όπως οι υπόλοιπες Παθολογικές Ειδικότητες αλλά με το σύνολο του ανθρώπινου οργανισμού όταν αυτός βρίσκεται σε κατάσταση νόσησης και εκδηλώνει διαταραχές από περισσότερα του ενός όργανα ή οργανικά συστήματα. Είναι άλλωστε η Μητέρα όλων των Παθολογικών Ειδικοτήτων όπως η Καρδιολογία, Πνευμονολογία, Ενδοκρινολογία, Γαστρεντερολογία, Δερματολογία, Νευρολογία, Αιματολογία, Ογκολογία κτλ (η άλλη Μητέρα όντας η Γενική Χειρουργική για τις Χειρουργικές Ειδικότητες) πριν αποκοπούν και αναπτυχθούν ως ξεχωριστά γνωστικά αντικείμενα. Η διάσπαση αυτή ήταν υποχρεωτική για την περαιτέρω έρευνα και ανάπτυξη της κάθε Ειδικότητας και σαφώς προσέφερε στο πλούτο γνώσεων που διαθέτουμε σήμερα με τελικό σκοπό την ίαση ή έστω την βελτίωση της υγείας των ασθενών. Η διάσπαση αυτή είχε και αρνητικά αποτελέσματα όπως πολύ σωστά έχει περιγράψει ο σύγχρονος Ιπποκράτης, μεγάλος Έλληνας Καθηγητής Παθολογίας Κωνσταντίνος Γαρδίκας και ας μου επιτραπεί να παραθέσω απλά το κείμενο που έχει γράψει ο ίδιος για το θέμα αυτό: http://users.uoa.gr/~hkarkaz/data/in-memory/gardikas-2.pdf

Ο Παθολόγος μπορεί να ασκεί την Ιατρική σε διαφορετικές δομές βασιζόμενος στην ευρεία κατάρτισή του. Νοσοκομεία, Εξωτερικά Ιατρεία Επειγόντων, Τακτικά Ιατρεία προγραμματισμένων ραντεβού, Ιδιωτικά Ιατρεία είναι οι τομείς που αναπτύσσει τις δραστηριότητές του, ενώ είναι ο μόνος που μπορεί να κινηθεί με απόλυτη επιτυχία τόσο σε επίπεδο ακαδημαϊκό τριτοβάθμιας φροντίδας των ασθενών όσο και πρωτοβάθμιας φροντίδας ή και κατ’ οικον φροντίδας.

Η εκπαίδευση στη Παθολογία στην Ελλάδα είναι διάρκειας 5 ετών εκ των οποίων υπάρχουν τρείς τρίμηνες περίοδοι εκπαίδευσης σε τομείς απόλυτα σχετικούς με την Ειδικότητα. Οι δύο είναι υποχρεωτικά η Μονάδα Εντατικής Θεραπείας και η Καρδιολογία ενώ η τρίτη είναι επιλογή του κάθε Ιατρού (μπορεί να είναι εξειδίκευση της Παθολογίας όπως η Λοιμωξιολογία ή άλλη ειδικότητα όπως η Νεφρολογία). Στα πέντε αυτά έτη ο Ιατρός εκπαιδεύεται στη λήψη ιστορικού, φυσική εξέταση, διάγνωση, σχεδιασμό και εφαρμογή θεραπείας των ενήλικων ασθενών και στη παρακολούθησή τους άμεσα ως θεράπων Ιατρός κατά τη νοσηλεία τους στις Παθολογικές κλινικές. Επίσης παρακολουθεί τους ασθενείς αυτούς πολλές φορές και μετά την έξοδό τους από τις κλινικές, το λεγόμενο follow up των Αγγλοσαξόνων, ιδίως τα τελευταία έτη της εκπαίδευσης όταν αναλαμβάνει τακτικό Παθολογικό Ιατρείο της κλινικής. Φλεβοκεντήσεις, παρακέντηση αρτηριών, στερνική παρακέντηση και λήψη μυελού των οστών, οσφυονωτιαία παρακέντηση και λήψη εγκεφαλονωτιαίου υγρού, παρακέντηση ασκιτικής ή πλευριτικής συλλογής (κοιλιά και θώρακας αντίστοιχα), δερματικές βιοψίες, είναι οι βασικές «επεμβατικές» πράξεις που κάνει ο Παθολόγος κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσής του στην Ειδικότητα. Ανάλογα με την κατεύθυνση ή την εξειδίκευση της κάθε Κλινικής κάποιοι εκτελούν επιπλέον βιοψίες ήπατος και οστεομυελικές βιοψίες. Όσο εντυπωσιακά και αν ακούγονται όλα αυτά σε κάποιον ασθενή ή και Ιατρό, το σημαντικό δεν είναι ούτε ο αριθμός αυτών των πράξεων ούτε οι συνθήκες που επικρατούν στην κάθε Κλινική που γίνονται οι πράξεις αυτές αλλά η ικανότητα που διαθέτει ο Παθολόγος να ερμηνεύει τα αποτελέσματα των πράξεων – εξετάσεων αυτών. Τι σημαίνουν τα αποτελέσματα που λαμβάνουμε από το εργαστήριο για μια ανάλυση ασκιτικού υγρού; Τι διαφορική διάγνωση έχουμε κάνει μέχρι εκείνη την ώρα και τελικά τι μας υποδεικνύει η ανάλυση που κάναμε; Τι έχει ο ασθενής μας;

Ένα μικρό παράδειγμα πολυπλοκότητας: ο εμπύρετος από ωρών ασθενής μας έχει τυπικά ακροαστικά ευρήματα πνευμονίας αλλά η ακτινογραφία που βιαστικά έκανε ο ίδιος δεν δείχνει τίποτα. Θα τον θεραπεύσω; Για ποιο νόσημα; Αν ο ασθενής αυτός έχει και νεφρική νόσο σταδίου III τι θα του δώσω; Ποια η δόση στη περίπτωση αυτή; Αν ο ίδιος έχει και κολποκοιλιακό αποκλεισμό πρώτου βαθμού ή κολπική μαρμαρυγή; Ποιο το αντιβιοτικό που δεν θα τον βλάψει, δηλαδή δεν θα κινδυνέψει από κακοήθη αρρυθμία και τελικά ανακοπή; Και παρ’ όλα αυτά να είναι το ενδεικνυόμενο από τη διεθνή βιβλιογραφία για πνευμονία της κοινότητας. Σε τελική ανάλυση έχουμε απαντήσει αν θα τον θεραπεύσουμε ή όχι; Μικροί προβληματισμοί που αφορούν όμως την ίδια τη ζωή του ασθενούς, ο οποίος προσέρχεται σε επαγγελματίες υγείας και ζητά τη βοήθειά τους, ζητά τη θεραπεία!

Ο πλέον κατάλληλος Ιατρός για δύσκολα νοσήματα, συστηματικά ή πολλαπλά προβλήματα υγείας είναι όπως καταλαβαίνουμε όλοι ο Παθολόγος. Ο Κλινικός Ιατρός των ενηλίκων είναι ο κατάλληλος να παρακολουθεί τους ασθενείς του τόσο σε μεγάλο τριτοβάθμιο νοσοκομείο όσο και σε τακτικό Ιατρείο. Ο κατάλληλος να είναι ο οικογενειακός ιατρός των ασθενών του, αφού έτσι έχει εκπαιδευτεί, να κρατάει λεπτομερές ιστορικό των ασθενών του, να γνωρίζει τα πάντα για τους ασθενείς του και να προβληματίζεται άμεσα όταν προκύπτει νέο εύρημα, σύμπτωμα ή σημείο ή ακόμα και αλλαγή στο χαρακτήρα των ασθενών του. Προχωράει έτσι άμεσα στη διερεύνηση και τελικά στη διάγνωση και θεραπεία αυτών. Ο Ειδικός Παθολόγος, έννοια λανθασμένη αφού δεν υπήρξε ποτέ «Γενικός» Παθολόγος (αποκαλούσαν παλαιότερα τους απόφοιτους Ιατρικής, αλλά πλέον είναι μάλλον συνυφασμένη με τον ανειδίκευτο Ιατρό) μπορεί να είναι άριστος Οικογενειακός Ιατρός και να προσφέρει εξειδικευμένη και επιστημονικά άρτια πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας. Είναι σε θέση να ασκήσει την Προληπτική Ιατρική μέσα από εμβολιασμούς, ετήσιες προληπτικές εξετάσεις (με σπουδαιότερη αρχή τη φυσική εξέταση), συμβουλευτική απεξάρτησης από καπνό, αλκοόλ και ναρκωτικές ουσίες και υγιεινοδιαιτητικές συστάσεις.

Οποιαδήποτε ερώτηση προς τον Οικογενειακό Ιατρό μπορεί να απαντηθεί μέσα από τη γνώση της ακαδημαϊκής Ιατρικής. Ο Παθολόγος και Κλινικός Ιατρός, δεν απαντά ποτέ ξεκινώντας την πρόταση του «από την εμπειρία μου….». Συνήθως απαντά βάσει της βιβλιογραφίας και για ότι δεν υπάρχει απάντηση συζητά με τον ασθενή του και παρουσιάζει τα δεδομένα που υποστηρίζουν μια απάντηση ή απόφαση βάσει της βιβλιογραφίας μέχρι εκείνη την ώρα. Αξίζει να αναφέρουμε ένα απόφθεγμα από τον μεγαλύτερο Παθολόγο όλων των εποχών τον Sir William Osler: Είναι εκπληκτικό με πόσο λίγο διάβασμα μπορεί ένας Ιατρός να ασκήσει την Ιατρική αλλά δεν είναι εκπληκτικό πόσο λανθασμένα μπορεί να το κάνει – It is astonishing with how little reading a doctor can practice medicine, but is not astonishing how badly he may do it.


Στο Ιατρείο αντιμετωπίζονται όλα τα νοσήματα της Εσωτερικής Παθολογίας όπως αρτηριακή υπέρταση, σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, δυσλιπιδαιμία, εμπύρετα νοσήματα, νοσήματα αναπνευστικού συστήματος, νοσήματα πεπτικού συστήματος και ήπατος, διερεύνηση και αντιμετώπιση αναιμίας. Πυρετός αγνώστου αιτιολογίας, λεμφαδενίτιδα και οργανομεγαλία αρχικά ελέγχονται στο Ιατρείο και αποφασίζεται ακολούθως ο τρόπος διερεύνησής τους (σε εξωτερική βάση ή με εισαγωγή σε Νοσηλευτικό ίδρυμα).


Διατήρηση φακέλου ασθενούς και ανανέωση των δεδομένων με κάθε νέα επίσκεψη, προγραμματισμένη ή έκτακτη. Το γεγονός ότι διατηρούμε συγκεντρωμένες πληροφορίες για φυσικά ευρήματα και εργαστηριακές παραμέτρους σε βάθος χρόνου για κάθε ασθενή είναι ανεκτίμητης αξίας για την υγεία των ασθενών μας. Μικρές ή μεγάλες αποκλείσεις από γνωστή κατάσταση υγείας μπορούν να γίνουν αντιληπτές με ευκολία ανατρέχοντας στο Ιστορικό – φάκελο ασθενούς, θέτοντας άμεσα τον προβληματισμό και κατά βάση τον γρήγορο έλεγχο της νόσου. Ουσιαστικές παράμετροι από εργαστηριακούς και απεικονιστικούς ελέγχους υπάρχουν στο φάκελο ασθενούς από κάθε επίσκεψη στο Ιατρείο.


Στο τέλος κάθε επίσκεψης, σαφής συζήτηση της θεραπείας ή των στόχων της αγωγής και καταγραφή στο φάκελο, προκειμένου να επιβεβαιωθούν στην αρχή της επόμενης.


Η πρώτη επίσκεψη πάντα διαρκεί μια ώρα ή και περισσότερο, αναλόγως τη σπουδαιότητα του νοσήματος από το οποίο πάσχει ο ασθενής. Μόνο η καταγραφή του ιστορικού κατά κανόνα διαρκεί τουλάχιστον δέκα με δεκαπέντε λεπτά. Αν υπάρχουν διαθέσιμες εξετάσεις, θα καταγραφούν και αυτές βάση ημερομηνίας. Η φυσική εξέταση είναι πάντα κατά συστήματα και πάντα πλήρης κατά την πρώτη επίσκεψη. Μέτρηση αρτηριακής πίεσης, σφυγμού, αριθμού αναπνοών, κορεσμού αρτηριακού αίματος και θερμοκρασίας γίνεται πάντα στην πρώτη επίσκεψη αλλά και σε επόμενες βάσει των συμπτωμάτων του ασθενούς. Καταγραφή ηλεκτροκαρδιογραφήματος (ΗΚΓ) γίνεται πάντα σε ασθενείς με αρτηριακή υπέρταση ή ευρήματα από το καρδιαγγειακό και αντίγραφο δίνεται στον ίδιο τον ασθενή για οποιαδήποτε μελλοντική χρήση.


Προληπτική Ιατρική και Εμβολιασμοί. Σε κάθε επίσκεψη γίνεται συζήτηση όλων των παραγόντων κινδύνου του ασθενούς. Συστάσεις αλλαγής του τρόπου ζωής με έναρξη φυσικής δραστηριότητας, αποφυγής τοξικών παραγόντων (φάρμακα σε κατάχρηση, αλκοόλ, καπνός κτλ), διαιτητικές παρεμβάσεις, είναι ο κανόνας ιδίως σε ασθενείς με αυξημένους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα. Το ίδιο ισχύει και για τους ασθενείς με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα. Επιπλέον, βάσει των διεθνών και εθνικών οδηγιών, κατά την ετήσια επίσκεψη, γίνεται ανασκόπηση των εμβολιασμών του ασθενούς και όπου υπάρχει ένδειξη, σύσταση και συνταγογράφηση εμβολίων που δεν έγιναν. Τέτοια είναι της ιλαράς, έρπητος ζωστήρα, πνευμονιοκόκκου, γρίπης αλλά και άλλων βάσει επιδημιολογικών ενδείξεων όπως της μηνιγγίτιδας ή της ηπατίτιδας Α και Β. Όλοι οι ασθενείς του Ιατρείου μας εμβολιάζονται ετησίως βάσει ενδείξεων για την εποχική γρίπη.